កសិករ និងក្រុមពលរដ្ឋបំពេញការងារដោយកម្លាំងនៅកម្ពុជាកំពុងជួបការលំបាកដោយសារបំណុល ខណៈតម្លៃម្ហូបអាហារកើនឡើង

កសិករខ្នាតតូច និងអ្នកផលិតម្ហូបអាហារ កំពុងប្រឈមមុខនឹងបំណុលកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារដើមទុនផលិតកម្មខ្ពស់ ប៉ុន្តែតម្លៃទីផ្សារទាប​ ធ្វើឱ្យពួកគេស្ទើរតែគ្មានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តលើការជ្រើសរើសគ្រាប់ពូជ វិធីសាស្ត្របង្កបង្កើនផល និងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារ ខណៈដែលបំណុលវណ្ឌកនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់សហគមន៍ក្រុមពលរដ្ឋបំពេញការងារដោយកម្លាំងនៅទីក្រុងផងដែរ។

នៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាក្នុងវេទិកាសាធារណៈមួយក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ បានឱ្យដឹងថា បំណុលគ្រួសារកំពុងដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងទាំងលើកសិករនៅជនបទ និងសហគមន៍ក្រុមពលរដ្ឋបំពេញការងារដោយកម្លាំងនៅទីក្រុង ដែលបង្កើតឱ្យមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីជីវភាពរស់នៅ លទ្ធភាពទទួលបានអាហារដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងមានអាហារូបត្ថម្ភ។

វេទិកានៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហានេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្រោមប្រធានបទ «ការយល់ដឹងអំពីវិបត្តិប្រព័ន្ធអាហារបច្ចុប្បន្ន ផលប៉ះពាល់លើប្រព័ន្ធអាហារមូលដ្ឋាន និងការឆ្លើយតបរបស់សហគមន៍ និងចលនាកសិករ»។

វេទិកានេះ រៀបចំឡើងដោយអង្គការសកម្មភាពសង្គមដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ (SACD), Focus on the Global South, សម្ព័ន្ធបងប្អូនស្រី (United Sisterhood Alliance) និងអង្គការ GRAIN ដោយបានប្រមូលផ្តុំកសិករ អ្នកផលិតអាហារ ពលករ តំណាងសហគមន៍ និងអ្នកចូលរួមមកពីបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ី ដើម្បីពិភាក្សាអំពីបញ្ហាប្រឈមដែលប្រព័ន្ធអាហារមូលដ្ឋានកំពុងជួបប្រទះ និងដំណោះស្រាយដែលចេញពីសហគមន៍ផ្ទាល់។

សម្រាប់កសិករខ្នាតតូច សម្ពាធចាប់ផ្តើមចេញពីការកើនឡើងនៃតម្លៃផលិតកម្មកសិកម្ម។ កសិករភាគច្រើនត្រូវពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើធាតុចូលនាំពីខាងក្រៅ រួមមានគ្រាប់ពូជ និងជីគីមី ខណៈដែលតម្លៃដែលទទួលបានពីការប្រមូលផលអាចមិនទាន់សមាមាត្រទៅនឹងការវិនិយោគ និងដើមទុនផលិតកម្មនោះទេ។

ជាលទ្ធផល កសិករមួយចំនួនត្រូវបានបង្ខំចិត្តយកកម្ចីបន្ថែមដើម្បីបន្តធ្វើស្រែចម្ការ ឬដើម្បីសងបំណុលចាស់ បង្កើតជាវដ្តបំណុលដ៏លំបាកមួយ នៅពេលដែលតម្លៃដំណាំធ្លាក់ចុះក្រោយពេលប្រមូលផល។

អ្នកស្រី អោម សំអុល តំណាងអ្នករងផលប៉ះពាល់ដីធ្លីនៅខេត្តប៉ៃលិន បានរៀបរាប់ថា៖ «ធ្វើកសិកម្មធ្លាក់ក្នុងបំណុលដោយសារតែភាគច្រើនក្រុមហ៊ុនច្រើន ទាំងរដ្ឋផងទាំងអាជ្ញាធរនៅតាមមូលដ្ឋានគាត់ជំរុញឱ្យកសិករហ្នឹងប្រើរបស់ក្រុមហ៊ុនប្ដូចជាជីថ្នាំទាំងជីថ្នាំអីជាដើម»។

«ហើយយើងអត់អាចទុកពូជបាន ហើយប្រជាជនខ្វះចំណេះដឹងដែរ ចំណេះដឹងគាត់នៅមានកម្រិត ក៏ប្រើតាមគេទៅក៏ធ្លាក់ក្នុងបំណុល ដោយសារធាតុនាំចូលថ្លៃៗ នៅពេលយើងលក់កសិផលវិញបានថោក ចឹងធ្វើឱ្យយើងធ្លាក់ក្នុងបំណុល»។

វេទិកានេះបានគូសបញ្ជាក់ពីក្តីកង្វល់ថា កសិករខ្នាតតូចមានអំណាចសម្រេចចិត្តតិចតួចណាស់លើផ្នែកសំខាន់ៗនៃប្រព័ន្ធកសិកម្ម រួមទាំងការជ្រើសរើសគ្រាប់ពូជ ការសម្រេចចិត្តលើការដាំដុះ និងការរៀបចំទីផ្សារ។ តាមរយៈកម្មវិធី បានឲ្យដឹងថា កសិករជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការរក្សាទុក ឬជ្រើសរើសគ្រាប់ពូជដោយខ្លួនឯងសម្រាប់ការដាំដុះលើកក្រោយ នៅពេលដែលខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មទាំងមូលត្រូវតម្រូវឱ្យធ្វើតាមទីផ្សារ និងប្រព័ន្ធកសិកម្មពាណិជ្ជកម្ម។

សម្រាប់កសិករដែលជំពាក់បំណុលស្រាប់ ការសម្រេចចិត្តកាន់តែរួមចង្អៀត និងលំបាកឡើងៗ។ ការបន្តធ្វើកសិកម្មមានន័យថាត្រូវប្រឈមនឹងប្រាក់កម្ចីបន្ថែម ខណៈដែលការបោះបង់ការធ្វើស្រែចម្ការ អាចមានន័យថាជាការបាត់បង់ប្រភពចំណូល និងជីវភាពរស់នៅទាំងស្រុង។

អ្នកស្រី ហ៊ី សុខចាន់ កសិករខ្នាតតូច និងជាលេខាធិការដ្ឋាននៃសហគមន៍កសិកម្មអញ្ចាញរូងសម័យថ្មី បានថ្លែងថា កសិករមួយចំនួនមានការបាក់ទឹកចិត្ត និងបាត់បង់ក្តីសង្ឃឹម ដោយសារពួកគេពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើវិស័យកសិកម្ម។ អ្នកស្រីបានបន្ថែមថា ការប្រែប្រួលធាតុអាកាសធ្វើឱ្យពួកគេជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់បារម្ភថាអាចនឹងបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។

អ្នកស្រី ហ៊ី សុខចាន់ បានបញ្ជាក់ថា បញ្ហានេះបណ្តាលមកពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេសការបំផ្លាញព្រៃឈើពីសំណាក់អ្នកមានអំណាចមួយចំនួន។

អ្នកស្រី ហ៊ី សុខចាន់ បានបន្តថា៖ «បច្ចុប្បន្ននេះ កសិកម្មទំនើបក៏ជាបញ្ហាប្រឈមមួយដែរ ព្រោះវាខុសគ្នាឆ្ងាយពីកសិករខ្នាតតូច និងមូលដ្ឋាន។ កសិកម្មទំនើបប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រធំៗ ចំណែកកសិករខ្នាតតូចប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មមនុស្ស ដែលធ្វើឱ្យមានគម្លាតមិនស្មើភាពគ្នា និងធ្វើឱ្យកសិករខ្នាតតូចរងការលំបាកខ្លាំង។ បញ្ហាទាំងនេះបណ្តាលមកពីក្រុមហ៊ុន ឬសាធារណៈធំៗដែលមានអំណាចលុយកាក់ ជះឥទ្ធិពលលើកសិករខ្នាតតូច»។

វេទិកានេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីផ្តល់កាលានុវត្តភាពដល់កសិករ អ្នកផលិតអាហារ ពលករ និងសហគមន៍រងផលប៉ះពាល់ដទៃទៀត ក្នុងការចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងលើកឡើងពីកង្វល់ពាក់ព័ន្ធនឹងភាពជាម្ចាស់ និងការគ្រប់គ្រងលើប្រព័ន្ធអាហារមូលដ្ឋាន។

អ្នកស្រី ហ៊ី សុខចាន់ បានរៀបរាប់ថា មានបញ្ហាជាច្រើនជុំវិញការធ្វើកសិកម្ម ឬប្រព័ន្ធកសិកម្មបច្ចុប្បន្ន ដែលទាក់ទងនឹងការដាក់ទុនច្រើនក្នុងការទិញសម្ភារៈ។ ការលើកស្ទួយកសិកម្មទំនើបក៏បានជះឥទ្ធិពលមិនល្អដល់កសិកម្មមូលដ្ឋានដែរ។

នៅពេលសួរថា តើកសិករ ឬអ្នកស្វែងរកដំណោះស្រាយអាចធ្វើដូចម្តេចដើម្បីធានាថាពួកគេមានភាពជាម្ចាស់លើប្រព័ន្ធកសិកម្មរបស់ខ្លួន? អ្នកស្រី ហ៊ី សុខចាន់ បានឆ្លើយថា ការបាត់បង់ភាពជាម្ចាស់លើប្រព័ន្ធកសិកម្មបានធ្វើឱ្យកសិករជាច្រើនធ្លាក់ចូលក្នុងបំណុល។ ក្រុមហ៊ុនធំៗគ្រប់គ្រងធាតុនាំចូលទាំងអស់ ខណៈកសិករស្ទើរតែគ្មានអំណាចក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធនេះឡើយ។

អ្នកស្រី ហ៊ី សុខចាន់ បានបន្ថែមទៀតថា៖ «មិនមានកសិករណាដែលធ្វើកសិកម្មហើយចំណេញ ឬជួយស្តារជីវភាពនោះទេ ប៉ុន្តែភាគច្រើនធ្លាក់ចូលក្នុងបំណុលដោយសារធាតុចូលទាំងអស់នោះ។ ដើម្បីឱ្យយើងមានភាពជាម្ចាស់ យើងត្រូវតែរក្សាទុកពូជខ្លួនឯង ប្រើប្រាស់ធនធានក្នុងស្រុក និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើធាតុនាំចូលពីខាងក្រៅ»។

«យើងកំពុងបង្កើតប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលដឹកនាំដោយសហគមន៍ តាមរយៈការរក្សាទុកពូជខ្លួនឯង កែច្នៃធ្វើជីថ្នាំសម្រាប់ខ្លួនឯង និងបង្កើតក្រុមសន្សំប្រាក់ដើម្បីយកប្រាក់នោះទៅវិនិយោគលើវិស័យកសិកម្មសម្រាប់គ្រួសារ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ យើងបានរៀបចំកម្មវិធីបុណ្យពូជដើម្បីចែករំលែក និងថែរក្សាពូជដំណាំក្នុងស្រុក»។

បញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធអាហារដែលបានពិភាក្សានៅក្នុងវេទិកានេះ មិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍ជនបទប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងលើប្រជាជនក្រុមពលរដ្ឋបំពេញការងារដោយកម្លាំងនៅទីក្រុង រួមទាំងកម្មករក្នុងវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងផលិតផលធ្វើដំណើរផងដែរ។ ប្រាក់ចំណូលរបស់កម្មករត្រូវរ៉ាប់រងលើចំណាយជាច្រើន ដូចជា ថ្លៃជួលផ្ទះ អាហារ ទឹកភ្លើង ការដឹកជញ្ជូន ការសិក្សារបស់កូន និងភារកិច្ចក្នុងគ្រួសារ។

អ្នកស្រី លឹម ស្រីមុំ មកពីមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានកម្មករ (WIC) បានលើកឡើងពីឧទាហរណ៍នៃកម្មករដែលព្យាយាមសន្សំសំចៃ ដោយចំណាយលើអាហារប្រចាំថ្ងៃត្រឹមតែ ៥០០០ រៀល ($១,២៥ ដុល្លារ) ប៉ុណ្ណោះ ដោយទិញបាយ និងម្ហូបក្នុងបរិមាណតិចតួច ជួនកាលហូបជាមួយភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង។ អាហារទាំងនោះភាគច្រើនមានត្រីតូចៗ បន្លែ ពងទាប្រៃ ឬត្រីងៀត។

អ្នកស្រី ស្រីមុំ បានរៀបរាប់ថា៖ «កម្មករទទួលបានប្រាក់ខែគោលចំនួន ២០០ ដុល្លារក្នុងមួយខែ ពួកគេធ្វើការច្រើនម៉ោង ហើយនៅក្នុងនោះមានរឿងជាច្រើនដែលកម្មករមិនបាននិយាយចេញ ឬមិនបានប្រាប់គ្រួសារឱ្យដឹងអំពីស្ថានភាពជួបប្រទះទេ»។

«ឥឡូវនេះ ម្នាក់ត្រូវចេះពី ២ ទៅ ៣ ម៉ាស៊ីន ផ្លាស់ប្តូរពីមុខជំនាញមួយទៅមុខជំនាញមួយទៀតដោយស្ទើរតែគ្មានពេលសម្រាក។ ពួកគេក៏ត្រូវប្រកួតប្រជែងជាមួយម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិដែលអាចធ្វើការបាន ២៤ ម៉ោង ហើយកម្មករដែលដេរមិនទាន់គោលដៅផលិតកម្ម គឺប្រឈមនឹងការបាត់បង់ការងារ»។

អ្នកចូលរួម និងវាគ្មិនកិត្តិយសមកពីប្រទេសកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីផ្សេងទៀត ក៏បានពិភាក្សាអំពីជម្រើសដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធអាហារមូលដ្ឋាន ដោយផ្តោតលើការឆ្លើយតបដោយផ្អែកលើទស្សនៈ និងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ក្នុងមូលដ្ឋាន។

លោក នឹម ឈៀង កសិករខ្នាតតូច អ្នកអនុវត្តក្សេត្របរិស្ថានវិទ្យា (agroecology) និងជាតំណាងសហគមន៍នេសាទរាំង​ពេន​៣​ត បានចែករំលែកនូវបទពិសោធន៍ និងជម្រើសដែលផ្អែកលើបទពិសោធន៍របស់គ្រួសាររបស់លោក។

លោក នឹម ឈៀង បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រយៈពេល ៣០ ឆ្នាំកន្លងមក យើងឃើញការប្រើប្រាស់ធាតុចូលកសិកម្មខាងក្រៅ ទាំងពូជពាណិជ្ជកម្ម ជីគីមី និងថ្នាំពុលគីមី កាន់តែច្រើនឡើងៗ។ នេះធ្វើឱ្យធនធានធម្មជាតិថយចុះ និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ខណៈដែលបំណុលវណ្ឌកក៏បានបង្ខំឱ្យគ្រួសារមួយចំនួនធ្វើចំណាកស្រុកដើម្បីរកការងារធ្វើ»។

«ខ្ញុំបានចាប់ផ្តើមធ្វើកសិកម្មតាមរយៈកម្មវិធីអភិរក្សព្រៃរនាម ប៉ុន្តែនៅពេលការអភិរក្សថយចុះ ហើយផលស្រូវក៏ធ្លាក់ចុះ ខ្ញុំបានរៀបចំគិតឡើងវិញជាមួយកូនៗរបស់ខ្ញុំ។ យើងបានរួមគ្នាបង្កើតកសិដ្ឋានទំហំ ៣ ហិកតា ដោយផ្តោតលើជីវចម្រុះ ការធ្វើកសិកម្មប្រពៃណី និងកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព»៕

តំណរភ្ជាប់​៖​ ភិន សាយយ៉ា / KIRI POST